Przedstawiamy raport z naszych badań : Polska diaspora badawcza jako kapitał społeczny

 
 

Prawie 47 proc. pracujących za granicą polskich naukowców nie planuje powrotu do kraju; połowa spośród nich widzi korzyści z kontaktów z naukowcami z Polski, brakuje im jednak okazji do współpracy z nimi - wynika z badania przeprowadzonego przez fundację Polonium.

Eksperci fundacji Polonium, integrującej polskie środowisko naukowe zagranicą, przeprowadzili ankietę wśród 464 polskich naukowców z 31 krajów świata, w tym z Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, Niemiec czy Francji. Pytania dotyczyły m.in. planów związanych z powrotem do Polski, postrzegania kraju i polskiego środowiska naukowego oraz potrzeb i oczekiwań związanych ze współpracą z naukowcami na stałe mieszkającymi w Polsce.

Spośród osób biorących udział w badaniu 46,8 proc. zadeklarowało, że "na pewno" lub "prawdopodobnie" nie wróci do Polski, 25,6 proc. badanych osób było niezdecydowanych, z kolei 27,1 proc. stwierdziło, że planuje powrót do kraju. 0,5 proc. badanych osób nie udzieliło odpowiedzi na to pytanie.

Wśród tych, którzy chcą zostać za granicą, ponad połowa (52,2 proc.) przyznała równocześnie, że "czerpie korzyści" z kontaktów z naukowcami z Polski. W większości relacje te zostały jednak nawiązane w czasie, kiedy badana osoba mieszkała jeszcze w Polsce (75,5 proc.), w czasie wspólnej pracy (46,8 proc.) lub podczas konferencji naukowych (27,5 proc.) - zaledwie 5,7 proc. badanych osób deklaruje, że aktywnie poszukuje nowych kontaktów z naukowcami w Polsce.

Eksperci fundacji Polonium uważają, że świadczy to o niedostatecznych rezultatach działań polskich instytucji w tworzeniu możliwości współpracy między polskimi naukowcami w kraju i za granicą.

"Gdy myślimy o wyjazdach naszych naukowców za granicę, najczęściej postrzegamy to zjawisko w kategorii inwestycji, która już się nam nie zwróci" – podkreśla dr Rafał Mostowy z fundacji Polonium, cytowany w przesłanej PAP informacji prasowej. "Potencjał tych osób jest olbrzymi, to w Polsce się wykształcili, ale inne kraje na tym skorzystają. W rezultacie skupiamy się na tworzeniu programów powrotowych dla naukowców, zapominając o tym co najważniejsze, czyli nawiązaniu z nimi współpracy i budowaniu relacji. Bez networkingu także z tymi, którzy wracać do Polski nie planują, tracimy olbrzymi kapitał społeczny" – dodaje.

Jak podkreśla fundacja, wyniki przeprowadzonego badania pokazują, że strategia umiędzynarodowienia polskiej nauki nie powinna opierać się tylko i wyłącznie na zachęcaniu naukowców do powrotu - jej ważnym filarem powinno być budowanie sieci kontaktów z osobami, które do kraju wracać nie chcą. Eksperci fundacji zwracają uwagę na to, że tego typu współpraca może poprawić międzynarodowy wizerunek polskich uczelni i ich osiągnięć naukowych, jak również ułatwić Polakom ubieganie się o wiele europejskich grantów.

"Instytucje wspierające badania naukowe i ośrodki grantowe, takie jak Narodowe Centrum Nauki czy Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, powinny tworzyć okazje do spotkań między naukowcami oraz wspierać oddolne inicjatywy" – uważa Dominika Czerniawska z fundacji Polonium.

"Rekomendujemy stworzenie programów, które umożliwią wykorzystanie kapitału społecznego polskich naukowców pracujących na stałe za granicą poprzez wzmocnienie relacji w środowisku naukowym. Należy zachęcać naukowców do budowania kontaktów, m.in. przez organizację krótkich wizyt dla uznanych polskich naukowców pracujących za granicą, powiązanych ze stażami dla naukowców z Polski w zagranicznych jednostkach" – podkreśla ekspertka.

Wśród ankietowanych biorących pod uwagę powrót do Polski, dominują natomiast nienaukowe motywacje tej decyzji. 66,9 proc. osób z tej grupy, jako jeden z możliwych powodów powrotu podało "korzyści niezawodowe, takie jak możliwość zamieszkania w kraju pochodzenia". Z kolei 53,6 proc. chciałoby wywrzeć pozytywny wpływ na polskie środowisko naukowe, a 42,3 proc. przenieść na polski grunt wiedzę naukową zdobytą w innych krajach. Dopiero czwarta pod względem popularności odpowiedź dotyczyła pozytywnego wpływu na karierę respondenta: 33,1 proc. chciałoby skorzystać z okazji do stworzenia w Polsce swojej własnej grupy badawczej. Jak czytamy w raporcie, wyniki te sugerują, że wielu polskich naukowców pracujących za granicą nie postrzega powrotu do Polski jako awansu zawodowego, z którego oni sami mogliby odnieść korzyści.

Raport "Niedostrzeżeni: Polska diaspora naukowa jako źródło kapitału społecznego" został przygotowany przez fundację Polonium we współpracy z Polskim Towarzystwem Naukowym Na Obczyźnie oraz Fundacją Na Rzecz Nauki Polskiej. Badanie przeprowadzono przy pomocy ankiety online na próbie 464 polskich naukowców mieszkających i pracujących za granicą. Dane zbierano między 2017 i 2018 r.

Z pełnym raportem można zapoznać się na stronie fundacji Polonium: poloniumfoundation.org/research 

 

Science: Polish Perspectives 2018: Polska diaspora badawcza spotkała się w Oksfordzie

 
 

W dniach 16 - 17 listopada na Uniwersytecie Oksfordzkim odbyła się siódma edycja konferencji Science: Polish Perspectives (SPP) w Wielkiej Brytanii, na której spotkało się ponad dwustu polskich naukowców pracujących na całym świecie. Dołączyli do nich przedstawiciele instytucji grantowych, funduszy inwestycyjnych oraz innych sektorów zainteresowanych współpracą z polską diasporą naukową.

Polska społeczność naukowców ponad granicami krajów i dyscyplin

W tym roku w Oksfordzie swoje badania przedstawiło publiczności podczas prelekcji oraz sesji plakatowych ponad pięćdziesięciu naukowców z całego świata, reprezentujących różne dziedziny nauki: od historii i prawa po biologię molekularną, od psychologii do fizyki cząstek i programowania maszynowego. Tym samym uczestnicy mieli szansę dowiedzieć się zarówno jak uczą się sieci neuronowe oraz dlaczego sztuczna inteligencja nie zawsze (a przynajmniej na razie!) jest dobrym partnerem do rozmowy, jak i usłyszeć co ma grafit do medycyny i jak widzieli koncept cywilizacji polscy inteligenci XIX wieku.

Wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się Piotr Didyk z EMBL Grenoble, Wojciech Galej z Uniwersytetu w Lugano, Magdalena Kowalska z CERN oraz Agnieszka Wykowska z Włoskiego Instytutu Technologicznego oraz Uniwersytetu Technicznego w Luleå, a także tak znamienici naukowcy o światowej renomie jak prof. Dame Anna Dominiczak - dziekan wydziału Medycyny i Nauk o Życiu Uniwersytetu w Glasgow i prof. Artur Ekert - fizyk z Uniwersytetu w Oksfordzie. Ponad dwustu uczestników miało również okazję wysłuchać prezentacji oraz uczestniczyć w warsztatach przedstawicieli funduszy inwestycyjnych oraz instytucji badawczych sektora prywatnego. Przedstawiciel partnera konferencji, firmy Boston Consulting Group, Łukasz Bolikowski, opowiedział o stosowaniu metod data science w sektorze prywatnym, z kolei przedstawiciel Black Pearls VC przedstawiał możliwości rozwoju naukowych startupów w Polsce. Uczestnicy mogli także dowiedzieć się więcej o programach i grantach Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA) oraz zdobyć nowe umiejętności związane z komunikowaniem informacji o swoich badaniach.

Publikacja wyników badań nad polską diasporą badawczą

Wydarzenie było również okazją do przedstawienia wyników badań nad polską diasporą naukową, które w ciągu ostatnich dwóch lat prowadziła Fundacja Polonium. Badania objęły kilkuset polskich naukowców za granicą, którzy odpowiedzieli m.in. na pytania czy rozważają w ogóle powrót do Polski, jakie są ich obawy i wyobrażenia o powrocie, i – nawet jeśli nie wrócą – jak widzą swoją współpracę z polskim środowiskiem naukowym. Uczestnicy otrzymali drukowaną wersję raportu „Niedostrzeżeni: Polska diaspora naukowa jako źródło kapitału społecznego” oraz mieli możliwość wysłuchania prezentacji dr Rafała Mostowego, jednego z członków zespołu badawczego, który w skrócie opowiedział o płynących z niego wnioskach.

Prezentacji towarzyszył panel dyskusyjny na temat roli i kierunków rozwoju diaspor badawczych, w którym uczestniczyli przedstawiciele instytucji rządowych i organizacji zrzeszających społeczności akademickie: Rocio Gaudioso ze Stowarzyszenia Hiszpańskich Naukowców w Wielkiej Brytanii, Ulrike Topf z Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk oraz Łukasz Wojdyga z Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. W tym roku w Oksfordzie sporo dyskutowało się także o czekających w Polsce możliwościach akademickich: Katarzyna Mleczko-Sanecka opowiedziała o Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, Maria Pawłowska z Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) przedstawiła dostępne programy grantowe, a Joanna Olesiak-Bańska z Politechniki Wrocławskiej podzieliła się swoim doświadczeniem powrotu do kraju i roli, jaką odegrały w niej granty FNP.

Informacje ogólne:

Science: Polish Perspectives (SPP) to organizowana od 2012 roku interdyscyplinarna konferencja skierowana do polskich naukowców pracujących poza granicami Polski. Jej organizatorem jest Fundacja Polonium, której celem jest budowanie i badanie polskiej społeczności naukowej za granicą, a także maksymalizacja jej potencjału. Konferencje SPP organizowane są co roku naprzemiennie w Oksfordzie lub w Cambridge, a od 2017 roku, w odpowiedzi na rosnące zainteresowanie ideą SPP ze strony polskich naukowców z krajów niemieckojęzycznych, także w Berlinie. Równolegle Fundacja Polonium wspiera naukowców w organizacji mniejszych lokalnych wydarzeń SPP Meetups, które do tej pory odbyły się w Sztokholmie, Delft, Florencji i Nowym Jorku.

Więcej informacji o działalności Fundacji można znaleźć pod adresem www.poloniumfoundation.org.

Fundacja Polonium

contact@poloniumfoundation.org


Konferencja Science: Polish Perspectives jest współfinansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w projekcie “Gateway to the Polish Research Diaspora: portal oraz wydarzenia integrujące polską światową społeczność badawczą”.

Projekt finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, III Oś priorytetowa „Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju” Działanie 3.3. pt. „Umiędzynarodowienie polskiego szkolnictwa wyższego”

 

Konferencja Science: Polish Perspectives 2018 Berlin za nami

 
 

W dniach 12 - 13 października na Berlińskim Uniwersytecie Technicznym odbyła się ósma już konferencja z serii Science: Polish Perspectives (SPP), kierowana do polskich naukowców pracujących poza granicami kraju. Do około setki młodych uczonych dołączyli przedstawiciele polskich instytucji grantowych, funduszy inwestycyjnych oraz innych sektorów zainteresowanych polską diasporą badawczą. Organizatorem wydarzeń Science: Polish Perspectives jest Fundacja Polonium, która ma na celu budowanie, badanie oraz odkrywanie potencjału tej społeczności.

Polska społeczność naukowców ponad granicami krajów i dyscyplin

Podczas tegorocznego berlińskiego SPP swoje badania zaprezentowało dwudziestu pięciu polskich uczonych z sześciu krajów Europy. Profesor Ewa Dąbrowska - lingwistka z Friedrich–Alexander University Erlangen–Nürnberg oraz Birmingham University, przedstawiła swoje badania na temat naturalnych procesów nauczania języka i tego jak lingwistyka kognitywna zmienia nasze dotychczasowe zrozumienie tego zagadnienia. Wśród “keynote talks” znaleźli się również dr hab.  Aleksandra Walczak z laboratorium fizyki teoretycznej Ecole Normale Superieure w Paryżu oraz prof. Andrzej Górak z Uniwersytetu Technicznego w Dortmundzie.

Na scenie dołączyli do nich młodzi szefowie grup badawczych: dr Jan Kosiński - biolog strukturalny z Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) w Hamburgu, fizyk dr Michał Piotr Heller z Instytutu Fizyki Grawitacyjnej Maxa Plancka oraz dr Paweł Dydio - chemik z Uniwersytetu w Strasburgu.

Podczas pozostałych prelekcji oraz sesji posterowych zaprezentowali się młodzi naukowcy wyłonieni podczas konkursu abstraktów. Od  roli miofibroblastów we wzroście guzów nowotworowych, po nowe technologie na bazie grafenu, aż po psychokognitywistykę i to jak nasz mózg reaguje na nagrody - między innymi o tym mogła usłyszeć publiczność tegorocznego SPP. “Prowadząc badania nad nauczaniem maszynowym wiele mówi się o aplikacjach tego rodzaju metod w rozmaitych dyscyplinach, jednak bardzo rzadko zdarzają się sytuacje gdy można bardziej wnikliwie zapoznać się z problemami poza Twoim własnym, wąskim polem nauki. SPP jest jedną z niewielu okazji, która umożliwia nawiązanie tego rodzaju interdyscyplinarnej współpracy w bardzo naturalny i przyjemny sposób.” - zauważył Adam Goliński z Uniwersytetu w Oksfordzie, który podczas konferencji zaprezentował swoje badania z pogranicza nauczania maszynowego i statystyki.

Otwarty dialog akademii i instytucjami grantowymi i z biznesem

Już podczas otwarcia konferencji, szefowa wydarzenia - dr Justyna Pielecka-Fortuna zaznaczyła jak ważnym elementem rozwoju współczesnego naukowca jest dialog z instytucjami grantowymi oraz przedstawicielami świata biznesu, dodając: „Zarówno naukowcy chcący wrócić do polskiej akademii, jak i ci chcący kontynuować karierę poza nią, przestają być tematem tabu. Cieszę się, że nasze wydarzenia stały się platformą do takich dyskusji i Fundacja Polonium jest częścią tych znaczących zmian”

Strategie na zmianę polskiego drenażu mózgów w ich cyrkulację były wspólnym mianownikiem prelekcji wygłoszonych przez instytucjonalnych partnerów konferencji. Michał Kuź z ambasady RP w Berlinie mówił o tym jaki wpływ na ten proces mogą mieć ostatnie zmiany w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Dr Zofia Sawicka z Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA), przedstawiając doświadczenia Agencji opowiedziała o zmianach jakie zachodzą w polskiej akademii w kontekście internacjonalizacji oraz przedstawiła nowe programy powrotowe. Przedstawiciele Fundacji na rzecz Nauki Polskiej wraz z laureatką jednego ze swoich konkursów grantowych, dr Eweliną Knapską z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN, mówili o możliwościach, ale też i wyzwaniach czekających na zarówno zagranicznych jak i polskich naukowców chcących budować swoją naukową karierę w Polsce.

Dr Maciej Mrożewski z Centrum Przedsiębiorczości Uniwersytetu Technicznego w Berlinie,  wspomniał o ogromnej wartości jaką niesie ze sobą wzajemne otwieranie się na siebie nauki i biznesu. Kontynuacją tego tematu były prezentacje naukowców, którzy założyli startupy. Na scenie pojawił się m.in. dr Jan Domański - CTO w Labstep czy dr Katarzyna Hess-Wiktor, która pracuje w Szwecji nad Minnity - aplikacją wspomagającą opiekę nad osobami z demencją. Podczas warsztatu MITEF Polska uczestnicy wydarzenia mieli też szansę poznać pracę funduszu akceleracyjnego, a zwieńczeniem bloku startupowego był panel dyskusyjny na temat sposobów wzmacniania więzi pomiędzy nauką i biznesem.


Wydarzenie było również okazją do przedstawienia wstępnych wyników badań nad polską diasporą naukową, które prowadzi Fundacja Polonium. Podczas prezentacji, prezes zarządu Fundacji Bartosz Paszcza, mówił o nastawieniach powrotowych polskich naukowców oraz ich motywacjach. Pełen raport z badania zostanie opublikowany podczas drugiej tegorocznej konferencji Science: Polish Perspectives, która odbędzie się w Oksfordzie 16-17 listopada.


Informacje ogólne:
Science: Polish Perspectives (SPP) to organizowana od 2012 roku interdyscyplinarna konferencja skierowana polskich naukowców pracujących poza granicami Polski. Do 2016 roku konferencje SPP były corocznie organizowane naprzemiennie w Oksfordzie i Cambridge. W odpowiedzi na zainteresowanie ideą SPP ze strony polskich naukowców z regionu DACHL, od 2017 roku dołączyła do nich siostrzana niemiecka edycja SPP oraz mniejsze lokalne wydarzenia SPP Meetups, które do tej pory odbyły się w Sztokholmie, Delft, Florencji i w Nowym Jorku.

Organizatorem konferencji SPP jest Fundacja Polonium, której celem jest budowanie społeczności, badanie i wydobywanie potencjału z polskiej diaspory badawczej. Więcej informacji o działalności Fundacji można znaleźć pod adresem poloniumfoundation.org.


Konferencja Science: Polish Perspectives jest współfinansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w projekcie “Gateway to the Polish Research Diaspora: portal oraz wydarzenia integrujące polską światową społeczność badawczą”.
Projekt finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, III Oś priorytetowa „Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju” Działanie 3.3. pt. „Umiędzynarodowienie polskiego szkolnictwa wyższego”
Projekt odbywa się przy udziale środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Projekt jest współfinansowany w ramach funduszy polonijnych Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej.